Tutsaklığın en etkili ve büyük olanı zihinseldir. Kişioğlu, zihinsel tutsaklıktan kurtularak özgür olmak için öncelikle aklını işletmeli, aklıselim sahibi olmalıdır. İnsan aklını işletirse zihin özgürleşir. Yargılamayan zihin, düşünemez, asla özgür olamaz. Aklıselim egemen bilgi sahibi olan, zihinsel ve bedensel tutsaklıktan kurtulur, İNSAN olur. 

Allah, insanı “sadece kendisine boyun eğmek, yeryüzüne egemen olmak” için yaratmıştır. Bunu da:

            * Allah’a karşı aczini idrak ile O’na teslim/Müslim olarak;

            * Evrene karşı gücünü ispat, yurtta ve dünyada barışı sevgi ve adalet üzere sağlayarak kültür, teknoloji, uygarlığı akıl, bilim ve liyakatle oluşturarak yeryüzüne egemenliğini gerçekleştirebilir.

Kişioğlu bu iki kutsal görevi, kendi özgür iradesiyle aklını işleterek, düşünerek, araştırarak, yeryüzünü deney yapılacak laboratuvar konumuna getirecek çalışmaları bıkmadan usanmadan yapmakla yükümlü ve sorumludur.

Aklı işletmeden bu görevler yapılabilir mi? Kur’an’da akla, bilgiye ve düşünmeye öylesine önem verilmiştir ki,

            * 275 yerde “Düşünmüyor musunuz? Akıl erdirmiyor musunuz?” diye sorulmakta;

            * 200 yerde“düşünme ve tefekkür emredilmekte”;

            *12 yerde“DOLAŞARAK EVRENİ TANIMA, ARAŞTIRMA VE İBRET ALMA”,

            *670 yerde “bilgi ve bilime teşvik”edilmektedir.

Selçuklu devletinde Nizamülmülk’ün, devlete-topluma düzen ver­mek, kurumları-kuralları oluşturmak, kadro yetiştirmek ve devletin güç kaynağı olarak tutarlı “tek parça” bir ideolojik zemin oluşturmak amacıyla Nizamiye Medreselerini kurması, bunların başına Gazali’yi getirmesi İslam tarihinde bir kırılma noktasını oluşturur.  Böylece İslam coğrafyasına yayılan Nizamiye Medreselerinde, Gazali’nin yeniden üreterek en yüksek biçimini verdiği Eş’arilik’le aklı dışlayan skolastik bir öğreti oluşturulur. Ki Eş’arilik’le Müslümanların karanlık ortaçağa giriş süreci hızlanır. Gazali’nin 11. yüzyılda içtihat kapısını kapatmasıyla MÜSLÜMANLAR AKIL VE BİLİMDEN KOPTU. 

Bu teolojik öğreti, 10-11. yüzyıllardan itibaren İslam dünyasındaki devletlerin en önemli ideolojik aracı haline gelerek MÜSLÜMANLARIN AKLINI MÜHÜRLER. İtaat/biat eden, sadece ahreti için yaşayan, bilim ve teknoloji geliştirmeyen bir kısırdöngü içinde Ortaçağ karanlığını sürekli yeniden üreten bir toplum yaratır. Bilim yolunu kapatır. AKIL VE BİLİM KAPISININ KAPATILMASI, İSLAM DÜNYASINDA OBJEK­TİF AHLAKIN KAYBINA YOL AÇARAK “takiyye”, ob­jektif ahlakın yerine geçirilir.

Ortadoğu’da bu karanlık ortaçağdan:

“AKIL VE MANTIĞIN ÇÖZEMEYECEĞİ SORUN YOKTUR”;

“HAYATTA EN HAKİKİ MÜRŞİT İLİMDİR, FENDİR” diyen ATATÜRK, Türk Milletinin ortak/birleşik aklını örgütleyerek önce İngiliz egemen emperyalizme karşı sonu zaferle taçlanan İstiklal Savaşı kazanarak, sonrasında 20. yüzyılın akıl, bilim ve çağdaşlık düzeyinde CUMHURİYET UYGARLIĞINI kurmasıyla çıkılmıştır.